Mariusz Zaruski - Biografia

31.01.1867r

Mariusz Zaruski urodził się w Dumanowie koło Kamieńca Podolskiego w patriotycznej rodzinie. Naukę rozpoczął w prywatnej szkole w Mohylowie. Już w gimnazjum, wspólnie ze swoim stryjem, rozpoczyna działalność konspiracyjną.

1885r
Wyjeżdża na studia do Odessy, gdzie po raz pierwszy zobaczył morze. Przerwy w nauce spędza na malowaniu pejzaży morskich, wstępuje do Szkoły Sztuk Pięknych, a w wakację pracuje jako wolontariusz pełniąc służbę na statkach rejsujących na Daleki Wschód, Syberię, do Japonii, Chin, Egiptu, Indii oraz Syrii.
1894r

W 1894 roku Mariusz Zaruski zostaje skazany za swoją działalność konspiracyjną. Wyrokiem sądu zostaje zesłany do Archanielska, gdzie kończy Szkołę Morską z tytułem Szturmana Żeglugi Wielkiej. Pod słowem honoru obejmuje dowodztwo na dwumasztowcu "Nadieżda". Wstępuje do Ligi Polskiej. Po odbyciu kary wraca do Odessy, gdzie żeni się z Izabelą Kietlińską.

1901

Wspólnie z żoną przybył do Krakowa, gdzie ukończył malarstwo na Akademi Sztuk Pięknych. Z powodu złego stanu zdrowia żony, przeprowadzają się do Zakopanego. Zajmuje się wytyczniem szlaków w Tatrach. W 1909 tworzy TOPR, a w 1914 Zdobywa Kozi Mur rysą, która nosi jego imię (Rysa Zaruskiego).

1914

W 1914 wstępuje do Legionów. Do 1917 służył w I Pułku Ułanów. Końcem 1918 roku zostaje mianowany dowódcą tej jednostki. Odmawia złożenia przysięgi Niemcom, za co zostaje osadzony w więzieniu w Przemyślu za "rokosz i niewykonanie rozkazów wojskowych".

1920

W 1920 roku otrzymuje rozkaz utworzenia 11 Pułku Ułanów, obejmuje jego dowództwo w stopniu pułkownika. Podczas walk o Wilno zostaje odznaczony orderem Virtutti Militari V Klasy. W latach 1923-1925 był generalnym adiutantem prezydenta Stanisława Wojciechowskiego Kilkukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych kończy karierę wojskową w stopniu generała brygady przed przewrotem majowym w 1926 roku.

1926

Mariusz Zaruski organizuje Morską Komisję Terminologiczną, która wydaje komplet 6 zeszytów słownika morskiego, zawierających tłumaczenia na języki rosyjski, francuski, niemiecki, angielski - po dzień dzisiejszy jest to jedyna taka praca w Polsce.

1929

Na kursie żeglarskim w Jastarni po raz pierwszy spotyka harcerzy, od tej pory jego życie silnie związalo się ze Związkiem Harcerstwa Polskiego. W 1930 roku zostaje powołany na stanowisko Starosty Morskiego.

1934

W 1934 roku, ZHP nabywa od Danii drewniany szkuner "Petrea", dostosowany do żeglugi podbiegunowej. Okręt, na życzenie generała został przechrzczony na Zawiszę Czarnego i stanowił największą skautową jednostkę pływającą w tamtych czasach. Kapitanem pierwszego rejsu wybrano generała Mariusza Zaruskiego.

1939

Jest to data ostatniego rejsu na Zawiszy Czarnym. We wrześniu dokonano aresztowania Zaruskiego, przebywającego wówczas we Lwowie. Generał został skazany przez władze radzieckie i wywieziony wgłąb ZSRR.

8.04.1941

Generał Mariusz Zaruski umiera na cholerę, daleko od Ojczyzny w więzieniu NKWD w Chersoniu.

1971

W czerwcu tego roku odsłonięto tablicę umieszczoną na symbolicznym grobie Mariusza Zaruskiego. Niedługo potem umiera jego żona.

1995

W ramach Harcerskiego Startu 95/96 na złazie w Korzkwi zakończono kampanię "Bohater" zatytułowaną "Kurs na Słońce". Bohaterem hufca Nowa Huta został Mariusz Zaruski.

1997

Generał Mariusz Zaruski zostaje pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski



Na Zawiszy 1938
Basen Jachtowy
Na Zawiszy 1934
Na Zawiszy
Z Załogą
Image Slider

Mariusz Zaruski (ur. 31 stycznia 1867 w Dumanowie, zm. 8 kwietnia 1941 w Chersoniu).

Urodzony koło Kamieńca Podolskiego rozpoczął edukację w Mohylowie Podolskim w szkole powszechnej. Już od najmłodszych lat
był przez rodziców wychowywany w duchu patriotyzmu. Następnie wyjechał do swojego stryja w Kamieńcu Podolskim, by kontynuować
pobieranie nauki w rosyjskim gimnazjum, tam też po raz pierwszy, wspólnie ze swym stryjem brał udział w działalności konspiracyjnej.
Po zdaniu matury w 1885 roku wyjechał na Uniwersytet w Odessie na studia matematyczno-fizyczne. Zaczął uwieczniać morskie pejzaże na płótnie,
zapisał się do Szkoły Sztuk Pięknych.

Sam widok był jednak niewystarczający, postanowił więc zapisać się na swój pierwszy rejs – do Bombaju. Wyprawa ta stanowiła prawdziwą
szkołę życia – cierpiący początkowo na chorobę morską musiał jako nowicjusz i Polak zmagać się z nieufnością załogi.
Później jednak zaciągał się (często jako wolontariusz) na różne statki, którymi odbywał egzotyczne podróże na Daleki Wschód, Syberię, do Egiptu,
Syrii a nawet Chin, Japonii oraz Indii.

W 1894 roku został zesłany do Archanielska za działalność konspiracyjną. Miejscowy gubernator pod namową armatora zgodził się
jednak go wypuścić na rejs do Norwegii, w zamian za obietnicę powrotu. Zaruski oczywiście wrócił do Archanielska,
a armator w nagrodę za to iż wyprowadził statek z poważnych tarapatów ufundował Mariuszowi Zaruskiemu naukę w Szkole Morskiej,
którą ukończył w stopniu Szturmana Żeglugi Wielkiej, został mianowany kapitanem statku handlowego „Nadzieja”. Tam prezentuje nam swoje
umiejętności literackie pisując opowiadania i poezje o tematyce marynistycznej. Wtedy też wstąpił do Ligi
Polskiej (jedna z największych, polskich organizacji niepodległościowych).

Po odbyciu kary powrócił do Odessy, gdzie ożenił się z Izabelą Kietlińską. Następnie wyjeżdża do Krakowa, gdzie
kończy Akademię Sztuk Pięknych. Z powodu choroby żony w 1907 roku przeprowadza się do Zakopanego. W 1909 zakłada
Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, oraz zostaje pierwszym naczelnikiem tej organizacji. Zajmował się również wytyczaniem
nowych szlaków turystycznych w Tatrach, propagował narciarstwo, to jemu zawdzięcza się, iż zimowe Zakopane jest tak popularne.
Od 1912 do początku wojny był członkiem Związku Strzeleckiego.

W 1914 wstąpił do Legionów Polskich, pociągając za sobą wielu Toprowców, którzy widzieli w nim swojego przewodnika.
Do 1917 roku służył w 1 Pułku Ułanów a w listopadzie 1918 został mianowany jego dowódcą, na czele tego pułku brał udział w wojnie 1920 roku.
Powierzono mu utworzenie 11 Pułku Ułanów i objęcia nad nim dowództwa. Podczas walk o Wilno został odznaczony orderem Virtutti Militari
za brawurowo wykonany atak na dworzec kolejowy. Swoją karierę wojskową zakończył przed przewrotem majowym w 1936 roku w stopniu generała
pełniąc funkcję adiutanta prezydenta.

Po przejściu na emeryturę wojskową poświęcił się działalności pozarządowej. Współtworzył Yacht Klub Polski, oraz został mianowany jego pierwszym komandorem.
Dzięki jego inicjatywie założona została Liga Morska i Kolonialna. Zorganizował Komitet Floty Narodowej, ze składek tego komitetu nabyto żaglowiec „Dar Pomorza”.
Był projektodawcą Inspektoratu Wychowania Morskiego Młodzieży. Zorganizował i współtworzył Morską Komisję Terminologiczną. W 1935 roku
obejmuje dowództwo nad szkunerem „Harcerz”, który na życzenie Generała został przemianowany na miano „Zawisza Czarny”.
Mimo nalegań Zaruskiego, by tytułować go kapitanem, harcerze zwracali się do niego per „Panie Generale”.

Swój ostatni rejs ukończył w 1939 roku, pozostając wierny swym ideą nie wyprowadził załogi ani okrętu z ojczyzny, której postanowił
nie opuszczać w potrzebie. Generał Mariusz Zaruski zostaje aresztowany przez NKWD we Lwowie w grudniu 1939 roku. Umiera na cholerę
w więzieniu wiosną 1941 roku.


"Gdy stanę przed św. Piotrem i ten zapyta, jak mnie zameldować, odpowiem:
Łamałem młotem wrzeciądza niewoli, prowadziłem Polaków w góry i na morze,
ażeby stali się twardzi jak granit, a dusze mieli czyste i głębokie jak morze".


Bibiliografia:
  • Hm. Zbigniew Babiuch: Kalendarium
  • N. Drucka: Kurs na słońce. Opowieść o generale Mariuszu Zaruskim, Horyzonty, 1979
  • H. Stępień: Mariusz Zaruski. Opowieść biograficzna. Warszawa: GREG s.c., 1997. ISBN 83-907629-0-0
  • Zaruski Mariusz: Z Harcerzami na Zawiszy Czarnym. wyd.11. Warszawa: Sport i Turystyka, 1958
  • Maciej Pinkwart: Zakopiańskim szlakiem Mariusza Zaruskiego. wyd.2. Kraków: PTTK "Kraj", 1985, ISBN 83-7005-076
  • Zaruski Mariusz: dzieła wybrane
  • Archiwum Polskiego Radia
  • Zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego

ZHP Hufiec Nowa Huta

Stronę wykonał Grzegorz Malec w ramach realizacji próby na stopień przewodnika